Actualisatie rekenforfaits gebaseerd op levensverwachting en rente

Onderzoekers raden aan forfaits in de schenk- en erfbelasting te actualiseren, maar niet voor box 3, de overdrachtsbelasting en de btw

De Staatssecretaris van Financiën heeft recentelijk de Tweede Kamer het onderzoek naar actualisatie van rekenforfaits in de belastingen die zijn gebaseerd op de levensverwachting en rente aangeboden.

Achtergrond 

De staatssecretaris licht toe dat forfaits die gebaseerd zijn op de levensverwachting en rente als doelstelling hebben om op doelmatige wijze de waarde in het economische verkeer van met name genotsrechten en periodieke uitkeringen te bepalen. Naar aanleiding van een eerder onderzoek naar in totaal 48 forfaits in het belastingstelsel, is toegezegd dat voor de forfaits die gebaseerd zijn op de levensverwachting en rente (hierna de forfaits) een nader onderzoek zal worden gestart. Doel van dit onderzoek is de gevolgen van actualisatie in kaart brengen.

De staatssecretaris legt uit dat de waarde in het economische verkeer van een genotsrecht, een verkrijging van een recht of een periodieke uitkering waarvoor geen (zakelijke) vergoeding wordt betaald niet eenvoudig te bepalen is. Daarom is de hoogte van deze forfaits gebaseerd op een rekenrente, meestal gecombineerd met vermenigvuldigingsfactoren. De vermenigvuldigingsfactoren zijn gebaseerd op de statistische levensverwachting in combinatie met de hiervoor genoemde rekenrente. De bewindsman merkt op dat dergelijke forfaits terug te vinden zijn in de schenk- en erfbelasting, in box 3 van de inkomstenbelasting, de btw en de overdrachtsbelasting. Vooral binnen de schenk- en erfbelasting zijn de forfaits volgens de staatssecretaris van belang. Zo wordt bijvoorbeeld bij nalatenschappen de waarde van het fictieve vruchtgebruik van de overbedelingsschuld van de langstlevende partner aan de kinderen berekend aan de hand van de forfaits.

De staatssecretaris geeft aan dat de hoogte van deze forfaits niet meer is aangepast sinds 1980 (erf- en schenkbelasting, overdrachtsbelasting en omzetbelasting) of 2001 (inkomstenbelasting), terwijl de levensverwachting sindsdien is toegenomen en de rente lager ligt dan in 1980. Daarom is het volgens de staatssecretaris wenselijk om onderzoek te doen naar het actualiseren van de forfaits en naar het in de toekomst actueel houden van de forfaits. 

Aanbevelingen 

Het onderzoek doet aanbevelingen voor het actualiseren van de forfaits en brengt daarbij de gevolgen van actualisatie in kaart. Uit de aanbevelingen volgt onder meer het volgende. 

• De onderzoekers raden aan om de forfaits in de schenk- en erfbelasting te actualiseren. Zij achten actualisatie essentieel om de heffing van de schenk- en erfbelasting beter te laten aansluiten bij de waarde in het economische verkeer van de verkrijging. 
• Voor de forfaits in box 3 van de inkomstenbelasting, in de overdrachtsbelasting en in de btw raden de onderzoekers aan om niet te actualiseren. Immers, als de Wet werkelijk rendement box 3 wordt ingevoerd, komen de (meeste) forfaits in box 3 van de inkomstenbelasting te vervallen. Voor de overdrachtsbelasting en omzetbelasting geldt dat een uniforme aanpassing van de rekenforfaits niet in elke situatie leidt tot een betere aansluiting bij de waarde in het economische verkeer dan de huidige rekenforfaits. 
• De forfaits in de schenk- en erfbelasting zijn gebaseerd op twee parameters, te weten de rente en de levensverwachting. De onderzoekers stellen een aanpassing voor om de waarde in het economische verkeer van bijvoorbeeld het fictieve vruchtgebruik van de overbedelingsschuld van de langstlevende partner aan de kinderen voor de schenk- en erfbelasting beter te benaderen. 

Beoordeling en vervolgstappen 

De staatssecretaris laat weten verheugd te zijn met het onderzoeksrapport en deelt de conclusie van de onderzoekers dat het aan te raden is om de forfaits in de schenk- en erfbelasting te actualiseren. 

De staatsecretaris laat verder weten dat het kabinet zich verder schaart achter de aanbeveling van de onderzoekers om eventuele aanpassingen in box 3 achterwege te laten vanwege het Wetsvoorstel werkelijk rendement box 3. Ook sluit het kabinet zich aan bij de aanbeveling om de forfaits in de overdrachtsbelasting en omzetbelasting niet te actualiseren. 

De staatssecretaris is voornemens in een brief in het derde kwartaal 2025 nader te informeren over de vervolgstappen tot actualisering met inbegrip van een tijdpad voor aanpassing van de relevante regelgeving.

De gehele reactie van de staatssecretaris en het onderzoek vindt u hier.